برگزاری سومین جلسه دوره تخصصی بانک خاورمیانه با محور «معماری لایه‌ای بانکداری هوشمند و کاربرد هوش مصنوعی مولد»

در راستای حرکت نظام بانکی کشور به‌سوی تحول دیجیتال، داده‌محوری و توسعه بانکداری نوین، سومین جلسه از دوره تخصصی «مبانی علم داده و هوش مصنوعی ویژه مدیران» به درخواست بانک خاورمیانه و با همکاری مجموعه تهران‌دیتا، در تاریخ ۷ آبان ۱۴۰۴ برگزار شد. این دوره با هدف ارتقای نگاه راهبردی مدیران بانکی نسبت به فناوری‌های داده‌محور، تغییر مدل‌های تصمیم‌سازی، بهبود تجربه مشتری و شتاب‌بخشی به نوآوری در بانکداری طراحی شده است و تاکنون با استقبال قابل‌توجه مدیران ارشد حوزه مالی مواجه شده است.

این جلسه با محوریت عنوان تخصصی
«معماری لایه‌ای بانکداری هوشمند و کاربرد هوش مصنوعی مولد در بنچمارک‌های پیشرو»
و با تدریس جناب آقای دکتر محسن مهدی‌نیا، پژوهشگر حوزه تحول دیجیتال، معماری داده و هوش مصنوعی، برگزار گردید. حضور مدیران ارشد و کارشناسان بانک خاورمیانه در این نشست، نشان‌دهنده اهمیت راهبردی این موضوع در آینده بانکداری کشور است.

رویکرد جلسه : معماری داده، بانکداری هوشمند و نسل جدید AI

در بخش نخست، دکتر مهدی‌نیا به معرفی الگوی «معماری لایه‌ای هوش مصنوعی در بانک» پرداخت. این معماری با الهام از ساختار بانک‌های پیشرو، شامل لایه‌هایی از جمله:

• لایه داده و حاکمیت داده
• لایه ذخیره‌سازی و انبارش تحلیلی
• لایه مدل‌سازی و یادگیری ماشین
• لایه هوش تصمیم
• لایه تجربه مشتری

است که در کنار هم، بستری قدرتمند برای بانکداری دیجیتال و تحلیل بلادرنگ فراهم می‌کنند.

ایشان توضیح دادند که معماری‌های قدیمی بانکی که مبتنی بر سیستم‌های عملیاتی مجزا، فرآیندهای دستی، وابستگی به گزارش‌های دوره‌ای و تحلیل‌های ایستا بود، اکنون جای خود را به معماری‌های مبتنی بر جریان داده، ادغام سیستم‌ها و پلتفرم‌های هوشمند تحلیلی داده‌اند. نتیجه این تغییر ساختار:

✔ سرعت بیشتر تصمیم‌سازی
✔ کاهش خطاهای انسانی
✔ افزایش چابکی سازمان
✔ امکان تحلیل مشتریان به‌صورت تک‌به‌تک
✔ افزایش امنیت و کنترل ریسک

است.

هوش مصنوعی مولد؛ از مدل‌های تصمیم‌سازی تا نوآوری در خدمات مالی

یکی از محورهای جذاب این جلسه، بررسی کاربردهای عملی Generative AI در بانکداری بود. دکتر مهدی‌نیا با اشاره به پیشرفت شتابان مدل‌های مولد، توضیح دادند که این تکنولوژی در حال تبدیل‌شدن به موتور محرک سه حوزه اصلی است:

۱. بازآفرینی مدل‌های تصمیم‌سازی بانکی

در این بخش به نقش GenAI در:

• شبیه‌سازی رفتار مشتری
• تولید سناریوهای ریسک
• تحلیل بلادرنگ داده‌ها
• تولید خودکار گزارش‌های تحلیلی

پرداخته شد.

برای مثال، سیستم‌های اعتبارسنجی جدید می‌توانند با کمک مدل‌های مولد و داده‌های رفتاری، پیش‌بینی دقیق‌تری از نکول، ظرفیت بازپرداخت و یا الگوی مصرف ارائه دهند.

۲. توسعه محصولات مالی مبتنی بر شخصی‌سازی

بر اساس نمونه‌های مطرح شده از بانک‌های برتر دنیا، GenAI می‌تواند در:

• طراحی محصولات مالی برای گروه‌های خاص مشتری
• تولید پیشنهادهای اعتباری اختصاصی
• توسعه راهکارهای سرمایه‌گذاری شخصی

نقش‌آفرین باشد.

این روند موجب تحول از «بازاریابی عمومی» به «بانکداری فردمحور» می‌شود.

۳. ارتقای تجربه مشتری در کانال‌های ارتباطی

در دوره، نمونه‌های اروپایی و آسیایی بررسی شد که در آن‌ها GenAI موجب ایجاد:

• چت‌بات‌های بلادرنگ گفتگو محور
• ویس‌بات‌های بانکی مبتنی بر NLP
• سیستم‌های پیشنهادی کارت و حساب
• خلاصه‌سازی هوشمند مکالمات

گردیده است.

نتایج گزارش‌های بین‌المللی نشان داده که استفاده از این مدل‌ها باعث:

⭐ کاهش ۴۵ تا ۶۵ درصدی هزینه‌های تماس
⭐ افزایش نرخ تعامل مشتری
⭐ رشد وفاداری و کاهش ریزش

می‌شود.

مرور بنچمارک‌های خارجی بانک‌های پیشرو

در بخش دیگری از جلسه، مجموعه‌ای از نمونه‌های جهانی به‌صورت مقایسه‌ای بررسی شدند؛ از جمله:

• سیستم بانک‌های آلمانی برای تحلیل شبکه‌های ریسک مشتری
• مدل‌های بانک‌های سنگاپوری در کشف تقلب بلادرنگ
• معماری داده بانک‌های شرق آسیا مبتنی بر ساختار Streaming Layer
• استفاده از GenAI در طراحی جذابیت‌های اعتباری مشتریان

در این ارائه، نکاتی شامل هزینه‌های پیاده‌سازی، سطح بلوغ سازمانی لازم، ROI واقعی و شاخص‌های عملکردی نیز تشریح شد.

پیوند این آموزش با مسیر تحول بانک خاورمیانه

بانک خاورمیانه به‌عنوان یکی از بانک‌های نوآور کشور، برنامه تحول دیجیتال خود را با تمرکز بر داده، تحلیل پیشرفته و بانکداری هوشمند آغاز کرده است. این دوره آموزشی با هدف:

✔ توسعه سواد داده‌ای مدیران
✔ ایجاد بینش عملیاتی نسبت به مدل‌های هوش مصنوعی
✔ درک معماری‌های نوین فناوری بانکی
✔ آشنایی با نمونه‌های موفق خارجی
✔ آمادگی برای پیاده‌سازی راهکارهای بانکی آینده

برگزار شده و تا کنون خروجی‌های ارزشمندی در خصوص ساختار مطلوب سیستم‌های هوشمند بانکی ارائه کرده است.

نقش تهران‌دیتا در مسیر تخصصی‌سازی علم داده و AI در بانک‌ها

تهران‌دیتا، به‌عنوان مرجع تخصصی آموزش و مشاوره در حوزه تحلیل داده و هوش مصنوعی، تاکنون:

• بیش از ۱۰۰۰ متخصص داده را تربیت کرده
• دوره‌های سازمانی در صنایع مالی، بیمه، انرژی و فناوری برگزار کرده
• برنامه‌های حرفه‌ای توسعه مهارتی مدیران بانکی ارائه داده
• در طراحی نقشه‌های داده‌محور سازمان‌ها مشارکت داشته

تهران‌دیتا با ادامه این برنامه آموزشی، مسیر توسعه بانکداری هوشمند را همراهی کرده و نقش مؤثری در ارتقای مهارت‌های تصمیم‌سازی داده‌محور ایفا می‌کند. این همکاری گامی تازه در جهت ساخت نظام مالی مبتنی بر تحلیل پیشرفته، مشتری‌مداری و نوآوری فناورانه در ایران است.