برگزاری آخرین جلسه دوره آموزشی «مبانی علم داده و کاربرد هوش مصنوعی ویژه مدیران» در بانک خاورمیانه
پنجمین و آخرین جلسه دوره تخصصی «مبانی علم داده و کاربرد هوش مصنوعی ویژه مدیران بانک خاورمیانه» با تدریس جناب آقای دکتر ایمان رئیسی و با حضور مدیران، کارشناسان ارشد و اعضای واحدهای راهبردی بانک برگزار شد. این دوره از مهرماه 1404 به درخواست بانک خاورمیانه و با طراحی آموزشی و اجرای مجموعه تهراندیتا آغاز شده بود، در جلسه پایانی به بررسی مفاهیم نسلهای نوین هوش مصنوعی، مسیر تحول دیجیتال مبتنی بر AI و ارتباط ساختاری علم داده با مدلهای تصمیمسازی سازمانی اختصاص یافت.
این جلسه روز چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۴ برگزار شد و نقطه تکمیل فرآیند آموزشی پنج مرحلهای بود که هدف اصلی آن توانمندسازی مدیران برای استفاده از ابزارها، معماریها و چارچوبهای نوین تصمیممحور مبتنی بر داده و هوش مصنوعی در سازمانهای مالی و بانکی است.
نسلهای نوین هوش مصنوعی؛ محور اصلی تدریس دکتر رئیسی
دکتر ایمان رئیسی در ابتدای سخنرانی خود به تشریح تغییر نسلهای هوش مصنوعی طی سال های اخیر پرداخت و تأکید کرد که هوش مصنوعی امروز، صرفاً ابزار تحلیل داده نیست بلکه به یک فناوری تصمیمساز، استراتژیساز و مدلساز برای فرآیندهای بانکداری تبدیل شده است.
ایشان با تفکیک دو مسیر اصلی هوش مصنوعی در جهان، به توضیح موارد زیر پرداختند:
- هوش مصنوعی مولد (Generative AI)
که منجر به تحول در تولید داده، تولید متن، تولید مستندات، طراحی فرآیندهای کسبوکار، ساخت مدلهای تصمیمساز و تولید رابطهای هوشمند خدمات مشتری میشود. - هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI)
که بهصورت هوشمند قابلیت انجام کار، مدیریت فرآیند، تصمیمگیری مستقل و اجرای وظایف سازمانی را دارد.
دکتر رئیسی توضیح دادند که نسل عاملمحور هوش مصنوعی به سرعت در بانکهای جهان در حال استقرار است و میتواند:
⭐ فرآیندهای اعتبارسنجی را خودکار کند
⭐ جریان ارتباط با مشتری را مدیریت کند
⭐ تحلیلهای ریسک را لحظهای انجام دهد
⭐ استراتژی بازپرداخت یا امتیازدهی را بهصورت پویا تغییر دهد
و این همان نقطهای است که هوش مصنوعی از سطح تحلیل به سطح اجرا ارتقا مییابد.
علم داده و ارتباط ساختاری آن با مدلهای AI
در بخش دوم، موضوع «علم داده و ارتباط آن با هوش مصنوعی» مطرح شد.
دکتر رئیسی نگاه سلسله مراتبی به داده ارائه نمودند که شامل:
✔ تولید داده
✔ استانداردسازی داده
✔ تحلیل توصیفی
✔ تحلیل پیشبینیگر
✔ تصمیمسازی هوشمند
✔ خودکارسازی تصمیم
در ادامه، ایشان بیان کردند که سازمانهایی که هنوز در مرحله گزارشدهی سنتی هستند، امکان دریافت ارزش واقعی از AI را ندارند. به بیان دیگر، «هوش مصنوعی زمانی ارزشآفرین است که خروجی آن وارد فرآیند اجرای تصمیم شود.»
در این بخش نمونههایی از بانکهای معتبر آسیایی و اروپایی بررسی شد که ساختارهای زیر را پیادهسازی کردهاند:
- سیستم امتیازدهی رفتاری بلادرنگ
- تخصیص پویا به کانالهای ارتباطی و وصول
- طراحی محصول مالی بر اساس نیازهای واقعی مشتری
- موتورهای پیشنهادگر مبتنی بر سابقه مالی مشتری
این نمونهها نشاندهنده بلوغ مدلهای داده و پیوند مستقیم آن با عملیات بانکی است.
تحول دیجیتال بر مبنای هوش مصنوعی؛ نقشه آینده بانکها
بخش پایانی تدریس به موضوع «تحول دیجیتال و شتابدهی تحول بر پایه هوش مصنوعی» اختصاص داشت.
دکتر رئیسی با ترسیم مدل جهانی تحول دیجیتال مبتنی بر AI، سه سطح توسعه را برای بانکها تشریح کردند:
۱. تحول فرآیند
در این سطح، AI در نقش تحلیلکننده به کار گرفته میشود:
✨ تحلیل تأخیر در ارائه خدمت
✨ تشخیص گلوگاههای فرآیندی
✨ بررسی هزینه، سود و ریسک عملیات
۲. تحول محصول
در این سطح، AI مدل محصول را تغییر میدهد:
✔ تولید مدلهای مالی شخصیشده
✔ شبیهسازی سناریوهای بازپرداخت
✔ ارائه خدمت متناسب با رفتار مشتری
۳. تحول مدل کسبوکار
که پیشرفتهترین سطح تحول است:
⭐ مدل درآمد مبتنی برAI
⭐ سرویسدهی مبتنی بر دادههای طرفهای ثالث
⭐ طراحی اکوسیستم دادهای
بر اساس ارائه ایشان، بانکهای جهان اکنون در مرحله حرکت از تحول فرآیند به سمت تحول محصول هستند و انتظار میرود بانکهایی که پایه داده قوی دارند در مسیر تحول مدل کسبوکار سریعتر پیش بروند.
اهمیت اجرای دوره برای بانک خاورمیانه
هدف از این دوره 5 جلسهای:
- ارتقای سواد دادهای مدیران
- شناخت کاربردهای واقعی AI در سیستم بانکی
- توسعه درک عملی از معماری بانکداری هوشمند
- آمادهسازی فرآیندهای آیندهمحور تحول دیجیتال
بود.
در پایان جلسه همچنین خروجی دوره در سه سطح مدیریتی جمعبندی شد:
- توصیههای راهبردی برای تصمیمگیران
- چارچوب اجرای پروژههای AI در بانک
- مسیر ارتقای بلوغ داده و زیرساخت
نقش تهراندیتا به عنوان مرجع آموزش هوش مصنوعی بانکی
به عنوان مجری دوره، مجموعه تهراندیتا در این همکاری:
✔ محتوای دوره را اختصاصی و متناسب با ساختار بانک خاورمیانه طراحی کرد
✔ نمونههای بینالمللی صنعت بانکداری را بومیسازی نمود
✔ از مدرسین متخصص با تجربه عملیاتی در پروژههای بانکی بهره برد
گفتنی است این دوره ادامه برنامه آموزشی بلندمدت تهراندیتا در حوزه بانکداری هوشمند است که تاکنون توسط این مجموعه برای چندین بانک و موسسه مالی کشور اجرا شده است.
با برگزاری آخرین جلسه دوره «مبانی علم داده و کاربرد هوش مصنوعی ویژه مدیران بانک خاورمیانه»، مسیر آموزشی این برنامه تکمیل شد و اکنون انتظار میرود خروجیهای دوره، زمینه تصمیمسازی هوشمند، طراحی محصولات مبتنی بر داده و حرکت به سمت معماری بانکداری AIمحور را برای بانک فراهم نماید.
بر اساس مباحث مطرح شده در این جلسه، آینده صنعت بانکداری نه صرفاً دیجیتالی، بلکه هوشمند، دادهمحور، تصمیمساز و مبتنی بر مدلهای عاملپایه خواهد بود؛ مسیری که بانک خاورمیانه با اجرای این دوره گامی مهم برای ورود به آن برداشته است.
